„Zaczarowany świat Akademii Sztuk Pięknych”

Kolejne spotkanie Smakoszy Wiedzy odbyło się 6 stycznia w Akademii Sztuk Pięknych przy Placu Matejki w Krakowie. W kameralnej sali muzealnej, która kiedyś była pracownią liternictwa, obejrzeliśmy wystawę „Wojciech Weiss w Akademii”. Zaprezentowano tu m.in. złoty medal przyznany artyście przez krakowską Szkołę Sztuk Pięknych w 1895, rzeźbę „Głowa Weissa” Xawerego Dunikowskiego oraz obrazy Weissa „Portret Jana Matejki”, „Trzy Gracje”, „Autoportret”, „Modelka w pracowni”, „Hermes”, „Akademia” i in. O zbiorach opowiadała pani Magdalena Szymańska. Już w sali wykładowej pani Katarzyna Lniany wprowadziła nas w herbaciany nastrój, cytując chyba najsłynniejszy fragment powieści Marcela Prousta „W stronę Swanna”.

Pewnego zimowego dnia, skoro wróciłem do domu, matka, widząc, że jest mi zimno, namówiła mnie, abym się napił wbrew zwyczajowi trochę herbaty. Odmówiłem zrazu; potem, nie wiem czemu, namyśliłem się. Posłała po owe krótkie i pulchne ciasteczka zwane magdalenkami, które wyglądają jak odlane w prążkowanej skorupie muszli. I niebawem, przytłoczony ponurym dniem i widokami smutnego jutra, machinalnie podniosłem do ust łyżeczkę herbaty, w której rozmoczyłem kawałek magdalenki. Ale w tej samej chwili, kiedy łyk pomieszany z okruchami ciasta dotknął mego podniebienia, zadrżałem, czując, że się we mnie dzieje coś niezwykłego. Owładnęła mnie rozkoszna słodycz (…) w jednej chwili koleje życia stały mi się obojętne, klęski jego błahe, krótkość złudna.

Pani Katarzyna Lniany przedstawiła punktację za nadesłane w grudniu prace konkursowe i oddała głos Justynie Żądło –uczennicy Zespołu Szkół nr 3 w Kwaczale– która zaprezentowała swój esej.

Wykład dla Smakoszy Wiedzy wygłosił prof. Adam Wsiołkowski — rektor Akademii Sztuk Pięknych. Ta najstarsza artystyczna uczelnia w Polsce powstała w 1818 na Uniwersytecie Jagiellońskim. Gdzie zatem wcześniej kształcili się artyści? Terminowali u mistrzów, początkowo bawili im dzieci i sprzątali, później stopniowo byli dopuszczani do wykonywania różnych dzieł sztuki, by na końcu tej drogi zdać egzaminy w cechu. Już w wieku XVII we Włoszech, Francji zaczęły powstawać akademie, podobny pomysł zrodził się na początku XIX wieku w głowach kilku krakowskich artystów i został dość szybko zrealizowany. Szkoła Rysunku i Malarstwa zaczęła działać na Wydziale Filozoficznym UJ, na Oddziale Literatury. Jej założycielami, a jednocześnie autorami programu, byli Józef Peszka i Józef Brodowski. W 1833 decyzją władz zaborczych szkoła została wyłączona z uniwersytetu i przeniesiona do Instytutu Technicznego, w 1873 wyłoniła się z tegoż instytutu jako Szkoła Sztuk Pięknych. Jej dyrektorem został Jan Matejko. W 1900 Julian Fałat uzyskał zgodę cesarza, by uczelnia stała się Akademią. W tym okresie zajęcia prowadzili tu najwybitniejsi malarze: Teodor Axentowicz, Leon Wyczółkowski, Jacek Malczewski, Józef Mehoffer, Stanisław Wyspiański, Józef Pankiewicz, Ferdynand Ruszczyc, Wojciech Weiss, pierwszym rektorem był Julian Fałat. W latach 1980–1986 i 1993–1996 rektorem ASP był –związany wiele lat z Gorlicami-prof. Włodzimierz Kunz. Obecnie kształcenie na ASP odbywa się na sześciu wydziałach: Wydziale Malarstwa, Wydziale Grafiki, Wydziale Rzeźby, Wydziale Architektury Wnętrz, Wydziale Form Przemysłowych oraz Wydziale Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki. Prof. Wsiołkowski scharakteryzował pokrótce wszystkie wydziały i pochwalił się sukcesami swoich studentów (zorganizowany w Osace ogólnoświatowy konkurs na projekt bezpiecznych nożyczek dla dzieci wygrał absolwent ASP Marek Król z Zakopanego). Profesor opowiedział także niezwykłą historię znajdującego się na Wawelu małego (40x50 cm) obrazu z XVIII wieku przedstawiającego martwą naturę vanitatywną. Kiedy oddano go do konserwacji i prześwietlono okazało się, że pod spodem jest portret szlachcica. Nasi fachowcy wykonali rzecz wydaje się niemożliwą, ściągnęli pierwszą warstwę nie niszcząc jej i zrobili z jednego obrazu dwa…

Podczas dalszej części spotkania obejrzeliśmy dwa filmy. Pierwszy był poświęcony poszczególnym wydziałom ASP, ich działalność przybliżyli wykładowcy (m. in. prof. Krystyna Zachwatowicz-Wajda). Kolejny był związany z wernisażem jednego obrazu prof. Adama Wsiołkowskiego „Felek idzie do nieba”. Felek to … jamnik rektora, na pytanie „Dlaczego na obrazie widać tylko nogi psa?” artysta odparł „Przecież na obrazie Bruegla widać tylko nogi Ikara” (interesującą rozmowę na temat psa Felka Drugiego przeprowadziła z prof. Wsiołkowskim Edyta Tkacz  http://krakow.naszemiasto.pl).

Smakosze Wiedzy chcieli wiedzieć, jak dostać się na prestiżowe kierunki ASP. Chętni muszą przejść wieloetapowe egzaminy, prezentując m. in. teczki ze swoimi pracami. Profesor wspominał młodego człowieka, który dostał się na wymarzony wydział ASP za siódmym razem, a dziś robi na tej uczelni habilitację…

Na zakończenie czekała na nas jeszcze niespodzianka: otrzymaliśmy ogromne kalendarze na 2011 rok z pięknymi reprodukcjami dzieł Jana Matejki oraz zestaw publikacji („175 lat nauczania malarstwa, rzeźby i grafiki w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych”, „Nasza Akademia część I i II”, „Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Dary 2004–2009”, „Wiadomości ASP”).

Gorlice, 9.01.2011, Monika Przybyło

8 marca 2011 18:46